Cách nhận biết tinh dầu nguyên chất

Tinh dầu nguyên chất là gì

Tinh dầu là phần thơm bay hơi được tách ra từ một bộ phận của cây: vỏ quả, lá, hoa, thân gỗ, rễ hay nhựa. "Nguyên chất" nghĩa là trong chai chỉ có phần đó, không pha dầu nền, không thêm cồn, không trộn hương liệu tổng hợp để kéo dài mùi hay hạ giá.

Điều này khác với tinh dầu mix. Một chai mix của Lê Mai vẫn là tinh dầu nguyên chất, chỉ là nhiều loài cây đặt chung trong một chai, có công thức ghi rõ. Phần so sánh nằm ở bài Tinh dầu đơn và tinh dầu mix.

Lớp thứ nhất: đọc nhãn

Nhãn là nơi dễ thấy sự cẩu thả nhất. Một chai tử tế thường có đủ:

• Tên Latin của loài cây, ví dụ Lavandula angustifolia cho oải hương. Tên thương mại như "Lavender" thôi thì chưa đủ, vì nhiều loài khác nhau cùng mang một tên gọi.
• Phần cây được dùng: hoa, vỏ, lá, gỗ.
• Phương pháp chiết: chưng cất hơi nước hay ép lạnh.
• Nguồn gốc: nước, có khi cả vùng trồng.
• Hạn dùng và cách bảo quản.

Những chữ như "tinh dầu thiên nhiên", "aroma oil", "fragrance oil" hay "hương" mà thiếu tên Latin là tín hiệu cần hỏi thêm. Cách đọc tên Latin nằm trong bài Đọc tên Latin trên chai tinh dầu.

Lớp thứ hai: nhìn giá theo loài cây

Mỗi loài cây cho ra một lượng tinh dầu rất khác nhau. Vỏ cam ép ra tinh dầu khá dễ, nên tinh dầu cam rẻ. Hoa hồng, hoa nhài, cúc La Mã cần rất nhiều nguyên liệu cho một lượng nhỏ, nên đắt hơn nhiều lần. Nếu một cửa hàng bán mọi loại tinh dầu cùng một giá, đó là điều nên dừng lại.

Trong tủ Lê Mai, chai 10ml Cam Ngọt No.008 giá 90.000đ, còn Cúc Xanh La Mã No.017 giá 800.000đ. Khoảng cách đó đến từ cây, không đến từ bao bì.

Lớp thứ ba: ngửi và quan sát theo thời gian

Mùi của tinh dầu nguyên chất thay đổi khi để ngoài không khí. Nhỏ một giọt lên que thử giấy, ngửi ngay, rồi ngửi lại sau 15 phút, sau một giờ. Tinh dầu thật mở ra từng lớp: phần đầu bay nhanh, phần giữa và phần cuối ở lại lâu hơn. Hương liệu tổng hợp thường giữ một mùi phẳng, giống nhau từ đầu đến cuối.

• Giọt trên giấy trắng: phần lớn tinh dầu cam chanh, thảo mộc bay hơi gần hết, không để lại vệt dầu loang. Nếu vệt dầu còn nguyên sau một ngày, có thể chai đã pha dầu nền. Phép thử này không áp dụng cho tinh dầu đặc như đàn hương, hoắc hương, mộc hương, vốn tự để lại vệt.
• Độ sánh và màu: mỗi loài một khác. Tinh dầu cam vàng cam, tinh dầu cúc xanh có màu xanh lam đậm, tinh dầu gỗ sánh hơn. Màu không nói lên chất lượng, nhưng một loạt chai cùng màu, cùng độ loãng thì nên xem lại.
• Mùi cồn hoặc mùi ngọt lạ khi mở nắp là dấu hiệu chai đã pha thêm.

Mũi có thể nhầm. Một người ngửi tinh dầu lâu năm cũng không phân biệt được mọi trường hợp pha tạp tinh vi. Vì vậy cần lớp thứ tư.

Lớp thứ tư: giấy tờ của từng lô

Phiếu phân tích (COA) cho biết thành phần hoá học chính của lô tinh dầu đó, thường đo bằng sắc ký khí. Bảng dữ liệu an toàn (SDS) nói về cách bảo quản và lưu ý khi dùng. Hai loại giấy này là bằng chứng rõ ràng nhất, hơn bất kỳ mẹo thử nào.

Trên trang từng chai tinh dầu Lê Mai có ghi thành phần hoá học chính, nguồn gốc, phương pháp chiết và lưu ý an toàn. Nếu cần giấy tờ của lô cụ thể, đặc biệt khi mua sỉ hoặc dùng để sản xuất, bạn có thể hỏi Lê Mai trực tiếp qua trang Liên hệ.

Những mẹo thử nên bỏ qua

• Bỏ vào ngăn đá xem có đông không: một số tinh dầu đông ở nhiệt độ thấp, một số không. Không nói lên điều gì về độ nguyên chất.
• Nhỏ vào nước xem có tan không: tinh dầu nào cũng không tan trong nước.
• Nếm thử: không bao giờ. Tinh dầu không dùng để uống.
• Thoa nguyên chất lên da để xem có nóng không: chỉ khiến da dễ kích ứng. Tinh dầu luôn cần pha loãng khi dùng trên da và tránh vùng mắt. Cách thử an toàn nằm trong bài Thử tinh dầu trên da trước khi dùng.

Sau khi đã có chai thật

Tinh dầu nguyên chất vẫn thay đổi theo thời gian. Ánh sáng, nhiệt và không khí khiến nó oxy hoá, mùi gắt dần. Một chai thật để sai cách vẫn có thể hỏng, chi tiết ở bài Tinh dầu để lâu có hỏng không.

Với nhà có trẻ nhỏ, phụ nữ đang mang thai hay thú cưng, "nguyên chất" không có nghĩa là dùng thoải mái. Tinh dầu càng thật thì càng đậm đặc, càng cần thận trọng và nên hỏi ý kiến bác sĩ hoặc bác sĩ thú y trước khi dùng. Xem thêm Dùng tinh dầu khi nhà có trẻ nhỏ và thú cưng.

Hồ sơ từng loài cây, gồm tên khoa học, phần cây và cảnh báo an toàn, có trong Lê Mai Library với 512 hồ sơ nguyên liệu.

Đọc thêm trên Journal: tinh dầu được kiểm định và lưu trữ thế nào, cách đọc phiếu COA và SDS, phân biệt tinh dầu và hương tổng hợp.

Gợi ý từ Lê Mai

• Tinh dầu Oải Hương No.052: Lavandula angustifolia từ Bulgaria, chưng cất hơi nước từ hoa. Một chai tốt để tập ngửi sự đổi mùi theo thời gian. Từ 290.000đ cho 10ml.
• Tinh dầu Cam Ngọt No.008: ép lạnh từ vỏ quả, mùi cam rõ, giá dễ tiếp cận. Từ 90.000đ cho 10ml.
• Tinh dầu Tràm Gió No.073: Melaleuca cajuputi, chưng cất từ lá và cành non ở Nam Bộ. Từ 95.000đ cho 10ml.
• Tinh dầu Đàn Hương No.112: Santalum album từ Ấn Độ, ví dụ cho nhóm tinh dầu đặc, để lại vệt trên giấy. Từ 290.000đ cho 10ml.